
Kibr – insonning oʻzini boshqalardan ustun qoʻyishi, oʻzining kamchiliklarini tan olmay, oʻzini har jihatdan mukammal deb bilishi bilan namoyon boʻladi. Bunday kayfiyatga ega boʻlgan odam koʻpincha oʻz atrofidagilarning fikrlarini mensimaydi va ularning maslahatlarini rad etadi. Ammo tarixda va kundalik hayotda ham koʻplab misollar bor, bu kabi xulq-atvorning oqibatlari insonni qanday muammolarga olib kelishi mumkinligini koʻrsatadi. Eng muhim jihati, kibr kirgan boshga ilmning kirmasligidir.
Ilm — bu insonni taraqqiyot sari yetaklovchi kuchdir. Ilm olish, fikrlash, izlanish — bularning barchasi insonning kamol topishiga yordam beradi. Biroq, kibrli odam uchun ilm olish qiyin kechadi, chunki u oʻzining cheklangan bilimlariga ishonib, yangi narsalarni oʻrganishni oʻziga ortiqcha deb biladi. Kibrli odam uchun bilim olish nafaqat ortiqcha, balki hatto xavfli koʻrinadi, chunki u yangi bilimlar uning mavjud dunyoqarashini, obroʻsini yoqqa chiqarishi mumkin deb oʻylaydi.
Bu kabi munosabatning natijasida inson manaviy va intellektual jihatdan oʻsishni toʻxtatadi. Oʻzining kamchiliklarini tan olish va ularni tuzatishga intilish, bilim olish va yangi tajribalarni qabul qilish bilan boǵliq boʻlgan taraqqiyot imkoniyatlari cheklanadi. Kibrli odam atrofdagilardan uzoqlashadi, oʻzini yakkalashadi va jamiyat bilan aloqasi zaiflashadi. Bu esa uning hayotiga yangi imkoniyatlar kirib kelishini yanada qiyinlashtiradi.
Islomda, xususan, kibrli odamlar haqida ogohlantiruvchi oyatlar va hadislarga koʻp duch kelamiz. Misol uchun, Payǵambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam aytganlar: "Kimda-kim qalbida zarracha miqdorida kibr boʻlsa, u jannatga kirmaydi." Ushbu hikmat kibrning naqadar zararli ekanini yaqqol koʻrsatadi.
Xulosa qilib aytganda, kibr insonning taraqqiyot yolini toʻsadigan eng katta toʻsiqlardan biridir. Kibr kirgan boshga ilm kirmasligi, insonning kamolotiga zarar yetkazadi va uni manaviy va intellektual jihatdan pastga tortadi. Shuning uchun ham har bir inson oʻzini tekshirib, kibrdan xoli boʻlishga, oʻz ustida ishlashga, ilm izlashga doimo intilib yashashi zarur.
Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy oʻrta maxsus islom bilim yurti matbuot kotibi A.Nurimbetov