Islam tawhid, yaǵnıy jalǵız Allah taalaǵa ibadat qılıwǵa shaqıroʻshı din bolıwı menen birge musılmanlardı mudamı birlikke shaqıradı. Dinde hádden asıw, meyli ol ibadat máselesinde bolsın, yamasa ózgeler menen mámile qılıw máselesinde bolsın qaytarılǵan. Bunıń tiykarǵı sebepleriniń biri, bul nárse kelispewshilikke, toparlarǵa bóliniwge alıp keledi.
Dinde hádden asıwdıń bunnan tısqarı jáne bir qansha jaman aqıbetleri bar. Dáslep, bul aqıydanıń buzılıwına alıp keledi. Tarıyxta payda bolǵan Rawafiz, Xawarij hám basqa toparlardıń júzege keliwi tiykarınan dinde hádden asıwınıń aqıbeti bolıp tabıladı. Rofiziylar Payǵambar sallallahu alayhi wasallamnan keyin xalifalıqqa haqılı adam sıpatında Áli raziyaallahu anhu hám onıń áwladlarınan basqa hesh kimdi tán almaydı. Olar Abu Bakr hám Umar ibn Xattob raziyaallahu anhumlardı xalifalıqtı Áli raziyaallahu anhudan kúsh isletip tartıp alǵanlıqta ayıplaydı.
Rawafiz – sózlikte inkar etiw, tán almaw degen mánilerdi bildiredi. Hátteki olardıń ayrım toparları Áli raziyaallahu anhudı Payǵambar sallallahu alayhi wasallamnan da joqarı qoyadı. Mine sol sebepli olar áhli sunna wál jámáátten shıqtı.
Xawarijlar bolsa, kerisinshe, Áli raziyaallahu anhudı kápirge shıǵardı. Nátiyjede oǵan qarsı qural kóterip, qanın tógiwdi hadal sanadı.
Keyinrek, Moʻtazilalar toparı shıǵıp, Allah taala haqqında hádden asıp, onıń sıpatların inkar etti. Sonday-aq, Xawarij hám Moʻtazilalar ámru maruf (jaqsılıqqa shaqırıw) hám nahiy munkar (jamanlıqtan qaytarıw) máselesinde de hádden asıp, musılmanlardıń imamına qarsı shıǵıwǵa jol ashıp berdi. Negizinde dinimizdiń táliymatlarında musılmanlardı basshılarǵa qarsı shıǵıwdan qaytarılǵan. Dinimiz ázelden irtki, buzǵınshılıqqa qarsı gúresken din bolıp esaplanadı. Allah taala musılmanlardı toparlarǵa bóliniwden qaytarıp, olardı mudamı ádillik hám tuwrılıq jolında birlesiwge shaqıradı. Ayatı kárimalardıń birinde «Hámmeńiz Allahtıń arqanın bekkem uslań hám bólinip ketpeń...» delingen. (Áli Imran súresi, 103-ayat).
Gúwası bolǵanımızday, óz-ara kelispewshilik, hár túrli aǵım hám toparlarǵa bóliniw qaysı xalıqtıń arasında bolsa sol xalıqtıń ázzilep qúshsizleniwine alıp keledi eken.
Bizler ǵárezsiz jurtımızdı hár túrli jat ideya hám jawız kúshlerden asırawımız ushın hámmemiz birlesiwimiz kerek. Bul házirgidey zaman tez pát penen rawajlanıp, sırttan biziń tınıshlıǵımızdı kóre almaytuǵın jawız niyetli kimselerdiń hár túrli irkileri kúsheygen dáwirde suw hám hawaday zárúr.