Maxmudxoja Bexbudiy (1875-1919) – jáditshilik háreketiniń kórnekli wákili, aǵar تورى shular.
Bexbudiydiń tiykarǵı shıǵarmaları:
- "Padarkush" (1913) – túrkiy tilles xalıqlar arasında birinshi realistlik drama. Shıǵarmada nadan ata-analar tárepinen tárbiyalanǵan jas balanıń tragediyası sáwlelendirilip, nadansızlıqtıń awır aqıbetleri kórsetilgen.
- "Shaytannıń insanlarǵa doslıǵı" – geroy shaytannıń jámiyettegi zıyanlı tásirin kórsetetuǵın ádebiy shıǵarma.
- "Bexbudiyniń ayırımlılıǵı" – óz-ózin talqılaw hám jámiyetke tásir etiw máselelerin kótergen esse.
- "Birinshi muallim" (1908) – jáditshilik mektepleri ushın oqıw kitabı, túrkiy tilles xalıqlar arasında jańa metodika menen oqıtıwǵa arnalǵan dáslepki kitaplardıń biri.
- "Muntaxabi juǵrofiyai umumiy" (1906) – geografiya boyınsha oqıw qollanbası.
- "Kitab-ul-atfol" – balalar ushın ádebiy-tárbiyalıq áhmiyetke iye bolǵan kitap.
- Kóplegen maqalaları – "Oyna" (Zerkalo) gazetası hám "Samarqand" jurnalında járiyalanǵan publicistikalıq shıǵarmalar. Maqalalarında milliy oyanay ideyaları, bilim beriw hám mádeniyat máseleleri kóterilgen.
- Didaktikalıq qosıqları – kópshiligi aǵar تورى shular.
Bexbudiydiń ádebiy miyrasınıń kórkemlik ózgeshelikleri:
- Realizm hám álewmetlik sınnıń birlesiwi – shıǵarmalarında jámiyettiń haqıyqıy problemaları realistlik kózqarastan kórsetilgen.
- Til ózgesheligi – xalıqtıń til baylıǵın saqlap, ápiwayı hám túsinikli tilde jazıw menen birge ádebiy tildi bayıtqan.
- Dramaturgiyadaǵı novatorlıǵı – túrkiy ádebiyatta birinshi realistlik-álewmetlik dramanıń avtorı sıpatında, ewropalıq dramaturgiya principlerin túrkiy ádebiyatqa engizgen.
- Obrazlar sisteması – sol dáwirdegi jámiyettiń túrli qatlamların sáwlelendiriwshi personajlar galereyasın jaratqan.
- Dástúr hám jańalıqtıń sintezi – shıǵıs ádebiy dástúrleri menen ewropalıq ádebiyat elementlerin sheber biriktirgen.
- Álewmetlik-siyasiy problematika – aǵar تورى shular.
- Didaktikalıq baǵıt – shıǵarmalarında tárbiyalıq hám aǵar تورى shular.
Bexbudiydiń ádebiy miyrası búgingi kúnde de óz áhmiyetin joǵaltpay, jas áwladlarǵa ruwxıy azıq bolıp xızmet etpekte. Onıń shıǵarmaları túrkiy tilles xalıqlardıń XX ásirdegi mádeniy һám ruwxıy rawajlanıwınıń bir kórinisi bolıp tabıladı.
Bilim jurtı oqıtıwshısı X.Muxammatdinov