MUHAMMMAD IBN AHMAD AL-BERUNIY” ORTA ARNAWLÍ ISLAM BILIM JURTÍ

Bilim jurtında talabalar zaman talaplarına say bilim alıwı ushın barlıq qolaylıqlar jaratılǵan. Atap aytqanda, eń zamanagóy oqıw quralları menen támiyinlengen oqıw xanaları, málimleme-resurs orayı, dáretxana, asxana, jataqxana, sport zalı, mini futbol maydanshası, salamatlıq xanası, shashtárezxana bar.

“Quranı kárim hám tájwid” pullı oqıw kursları

Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Diniy-aǵartıwshılıq tarawınıń jumısın túpkilikli jetilistiriw ilajları haqqında”ǵı 2018-jıl 16-apreldegi PP-5416-sanlı Pármanı menen tastıyıqlanǵan ilajlar Baǵdarlamasınıń 6-bántinde belgilengen wazıypalardıń orınlanıwın támiyinlew maqsetinde Ózbekstan musılmanları mákemesiniń 2018-jıl 30-apreldegi 01A/056-sanlı buyrıǵı tastıyıqlanǵan. Usı múnásibet penen Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy medresesinde 2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Málimleme resurs orayı

Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy” orta arnawlı islam bilim jurtınıń málimleme resurs orayı fondında jámi 17756 kitap saqlanbaqta. Sonnan, 1505 ulıwma bilimlendiriw ádebiyatları, 4085 arnawlı pánlerden sabaqlıqlar, 764 sociyallıq-ekonomikalıq ádebiyatlar, 7340 ilimiy-ǵalabalıq ádebiyatlar, 919 elektron ádebiyatları quraydı.

Kurslar

2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Talabalar

Búgingi kúnge kelip bilim jurtında 148 talabaǵa 21 oqıtıwshı tárepinen tálim-tárbiya berip kelinbekte.

Jetiskenliklerimiz

Bilim jurtı oqıtıwshıları hám talabaları ótkerilip kelinetuǵın túrli tańlawlarda qatnasıp joqarı orınlardı iyelep kelmekte.

Hájetxana ádebi

Ayrımlar «Din hájetxanada qanday otırıw kerek ekenin de úyretedime?», dep oylawı múmkin. Biraq, bul ádepti úyretiw dinimizdiń insan gigienasına qanday dárejede joqarı qarawın bildiredi. Nábiy sallallahu alayhi wasallam sahabai kiramlarǵa hájetxana ádeplerin úyretken.

Nábiy sallallahu alayhi wasallam bizlerge ómirde qanday jasaw kerek ekenligin úyretiwshi ustaz esaplanadı. Nábiy sallallahu alayhi wasallamnıń ózi bul haqqında aytadı: «Men sizlerge tap ákeniń ornındaman, sizlerge tálim beremen. Qashan, birińiz hájetke barsa, qublaǵa júzlenbesin», dedi. Demek, hájetke shıqqanda birinshi ádep qublaǵa qaramaw kerek. Bul haqqında basqa hádisi sháriyfte: «Qashan, birińiz hájetke barsa, qublaǵa júzlenbesin hám oǵan artın da qaratpasın. Shıǵısqa yamasa batısqa qarańlar», - dedi. Demek, shıǵıs yamasa batıs tárepke qarawımız kerek. Usı jerde bir nársege túsinik berip ótiwdi maqul dep otırmız. Joqarıda aytılǵan qubla degende Mekke qalası názerde tutıladı. Yaǵnıy bul jerde házirgi geografiyalıq esaplaw boyınsha aytılıp júrgen qubla túsinilmeydi. Bul batıs penen qubla arasındaǵı aralıq yaǵnıy Mekke qalası tárep musılmanlardıń ibadat etetuǵın qublası.

Hájetxana ádeplerinen jáne biri hesh kim kórmeytuǵın jerge shıǵıw. Ábiw Dawıt ráwiyat qılǵan hádiste: «Payǵambar sallallahu alayhi wasallam qashan «dalaǵa» shıǵıwdı qálese, hesh kim kórmeytuǵın bolǵansha keter edi», delingen. Demek, hájetke shıqpaqshı bolǵan adam hesh kim kórmeytuǵın jerge barıwı kerek. Ulamalarımız buǵan hájettiń dawısı hám iyisin de qosqan. Átiraptaǵılar onı kórmewi, dawısın hám iyisin sezbewi kerek.

Hájetxanaǵa kirgende shep ayaq penen kirilip, oń ayaq penen shıǵıladı.

Hájetxanaǵa kirmekshi bolǵan adam Allah taalanıń atı, ayatları jazılǵan nárseler alıp kirmewi kerek. Anas razıyallahu anhudıń ráwiyat qılıwınsha: «Payǵambar sallallahu alayhi wasallam qashan hájetxanaǵa kirse, júzigin sheship qoyar edi». Nábiy sallallahu alayhi wasallamnıń júziginde «Muhammadur rosululloh» degen jazıw bolǵan.

Hájetxanaǵa kirmekshi bolǵan adam hájetxanaǵa kiriw duwasın aytıwı kerek, hádiste: «Payǵambar sallallahu alayhi wasallam qashan hájetxanaǵa kirse: «Allohumma auwzu bika minal xubsi wal xobais» – («Ya Rábbim, erkek hám urǵashı iplaslar (shaytanlar)dıń jamanlıqlarınan Sennen pana tileymen)», der edi», delingen.

Hájetxanada, hájet waqtında sóylesiw ádepsizlik belgisi. Hádiste: «Eki adam hájetti qálep, shıǵıp, áwratların ashıp sóylese bermesin. Sebebi Allah azza wa jalla bunnan ǵázeplenedi», delingen. Hájette otırǵan hátte bir adam sırttan sálem berse de, oǵan juwap qaytarılmaydı, sebebi, Nábiy sallallahu alayhi wasallam sonday qılǵan. Hádiste: «Payǵambar sallallahu alayhi wasallam hájette otırǵanda birew jaqınlawınan ótip sálem bergen edi, álik almadı». Demek, hájette ulıwma sóylemew kerek.

Tik turıp bawl qılıwǵa bolmaydı. Házreti Umar razıyallahu anhu aytadı: Meniń turıp bawl qılıp atırǵanımdı Nábiy sallallahu alayhi wasallam kórdi, sonda, maǵan: «Háy Umar. Turıp bawl qılma!», dedi. Demek, Nábiy sallallahu alayhi wasallam tik turıp bawl qılıwdan qaytarǵan.

Bawl qılǵanda alattı oń qol menen uslawǵa bolmaydı. Hádisi sháriyfte: «Qashan birińiz bawl qılsa, alatın oń qolı menen uslamasın, oń qolı menen artın sıpırmasın…»,dedi.

Hájetti jollarǵa hám saya jerlerge qılmaw kerek. Nábiy sallallahu alayhi wasallam: «Úsh náletleniwshiden saqlanıńlar: «Suwdıń basına, adamlardıń jollarına hám sayalarǵa hájetke shıǵıwdan», - dedi.

Jerdegi tesik hám jarıqlarǵa bawl qılınbaydı. Sebebi, sonday jerler jinlerdiń mákanı boladı, ol adamǵa zıyan jetkiziwi múmkin.

Hájetke shıǵıp bolǵannan soń arnawlı qaǵazlardan paydalanıw kerek. Bolmasa kesek penen sıpırıw kerek, sıpırıwdı taq etiw súnnet. Kitap, gazeta-jurnallar beti, taza qaǵazlardan, súyek, tezeklerden paydalanıp bolmaydı. Hájet qılǵanda shıǵındı deneniń pák jerine tiyse juwıw wájib boladı. Juwǵanda den-sawlıqqa zıyan jetpewi kerek. Bazı adamlar qıstıń kúni áwratların suwıq suwǵa juwıp, ayırım aǵzaların kesel etip aladı. Bunıń aldın alıw ushın ózin kútip, itibarlıraq bolıwı kerek.

Nábiy sallallahu alayhi wasallam hájetxanadan shıqqanınan keyin «Ǵufronak» yaǵnıy «Ya Rábbim gúnálarımdı keshir» dep aytqan.

«Kámil insan» kitabı tiykarında

Idrisov Abdulhamid tayarladı

Muhammad al Beruniy islam bilim jurtı mudarrisi