MUHAMMMAD IBN AHMAD AL-BERUNIY” ORTA ARNAWLÍ ISLAM BILIM JURTÍ

Bilim jurtında talabalar zaman talaplarına say bilim alıwı ushın barlıq qolaylıqlar jaratılǵan. Atap aytqanda, eń zamanagóy oqıw quralları menen támiyinlengen oqıw xanaları, málimleme-resurs orayı, dáretxana, asxana, jataqxana, sport zalı, mini futbol maydanshası, salamatlıq xanası, shashtárezxana bar.

“Quranı kárim hám tájwid” pullı oqıw kursları

Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Diniy-aǵartıwshılıq tarawınıń jumısın túpkilikli jetilistiriw ilajları haqqında”ǵı 2018-jıl 16-apreldegi PP-5416-sanlı Pármanı menen tastıyıqlanǵan ilajlar Baǵdarlamasınıń 6-bántinde belgilengen wazıypalardıń orınlanıwın támiyinlew maqsetinde Ózbekstan musılmanları mákemesiniń 2018-jıl 30-apreldegi 01A/056-sanlı buyrıǵı tastıyıqlanǵan. Usı múnásibet penen Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy medresesinde 2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Málimleme resurs orayı

Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy” orta arnawlı islam bilim jurtınıń málimleme resurs orayı fondında jámi 17756 kitap saqlanbaqta. Sonnan, 1505 ulıwma bilimlendiriw ádebiyatları, 4085 arnawlı pánlerden sabaqlıqlar, 764 sociyallıq-ekonomikalıq ádebiyatlar, 7340 ilimiy-ǵalabalıq ádebiyatlar, 919 elektron ádebiyatları quraydı.

Kurslar

2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Talabalar

Búgingi kúnge kelip bilim jurtında 148 talabaǵa 21 oqıtıwshı tárepinen tálim-tárbiya berip kelinbekte.

Jetiskenliklerimiz

Bilim jurtı oqıtıwshıları hám talabaları ótkerilip kelinetuǵın túrli tańlawlarda qatnasıp joqarı orınlardı iyelep kelmekte.

INSAN SÓZI QANDAY MÁNINI AŃLATADÍ?

«INSAN» sózi Adam ata áwladınıń ulıwmalıq atı, kúndelik turmısta kóbirek qollanılatuǵın atamalardan biri.

Ayırım alımlardıń aytıwınsha, «Insan» sózi arab tilindegi «Anisa» sózinen alınǵan bolıp, mánisi «beyimlesiw», «tanısıw», «doslasıw», «jaqtırıw», «jaqsı kóriw», «úyreniw», degeni. Demek, bul háreketlerdi ózinde jámlegen janzattıń atı sıpatında insan sózi payda bolǵan.

Insanlar úyrenedi hám úyrengen nárselerin basqa insanlarǵa úyretedi. Hátteki, ańsız janzatlardı, mısalı, iytlerdi, pıshıqlardı, quslardı hám taǵı basqa haywanlardı ózine úyrete aladı.

Basqa alımlardıń aytıwına qaraǵanda ol arab tilindegi «nisyan» sózinen alınǵan bolıp, «umıtıw», «esten shıǵarıw», degen mánide. Insan mudamı Allahǵa bolǵan shúkirshilikti umıtıp júrgeni ushın usınday atalǵan degen.

Ábiw Nasr Farabiy babamız óziniń “Pazıyletli adamlar qalası” kitabında: «Adamlardı birlestiriwshi baslanǵısh tiykar insanıylıq, sonıń ushın da, adamlar insan qatarına kirgeni ushın ózara tınıshlıqta jasawı lazım», degen.

Insan – mánawiy kámillik imkaniyatına iye bolǵan janzat.

Insanlarǵa kúndelikli turmısımızda - adam, kisi, shaxs, puqara hám taǵı basqa atamalar isletiledi.

«ADAM» sózi arab tilinen alınǵan bolıp, onıń birinshi mánisi – «qara deneli», ekinshi mánisi «qızıl topıraqtan jaratılǵan», degeni. Allah taala Adam alayhissalamdı jerdiń ústindegi qızǵısh topıraqtan jaratqanı ushın usılay atalǵan.

Sidqiy Xandayliqiy: «Adamdı biydayreń bolǵanı ushın adam, dep atalǵan», dep táriyplegen.

Adam sózi qollanılǵanda, Adam atanıń zúryadlarınan biri ekeni túsiniledi.

«SHAXS» ataması arab tilinen alınǵan bolıp, jámiyettegi óz aldına bir adam ushın qollanıladı.

«BASHAR» sózi arab tilinen alınǵan bolıp, «bushr» – «xoshxabar», «Bishr» – «quwanısh», «basharatun» – «qabıq, et» mánilerinen alınǵan, adam sózinen mániles halda isletiledi.

«INDIVID» sózi latınsha «individuum» sózinen alınǵan bolıp, «bólinbes», «ajıralmas», «óz aldına», mánilerin ańlatadı. Óz betinshe jasawshı tiri nársege isletiledi.

«SUBEKT» sózi latınsha «subjectum» sózinen alınǵan bolıp, «Jedel is-háreket qılıwshı, biliwshi, ańlı, óz erkine iye bolǵan individ yamasa jámiyetlik topar» mánisinde.

«PUQARA» sózi arab tilinen alınǵan bolıp «jarlı» mánisin ańlatadı. Aldıńǵı dáwirde xalıqtıń kópshiligi jarlı halda jasaǵanı ushın keyinshelik xalıq mánisinde isletilip ketilgen.

Ayırım filosoflar adamzatqa tómendegishe táriyp bergen eken:

Demokrit: «Insandı tek ǵana onıń islerine qarap emes, umtılıwına qarap ta bahalaw lazım».

Siceron: «Insan qanday pikirlese, ol turmısta sonday boladı».

Rasul Hamzatov: «Adam — tek ǵana atama emes, — ataq, ataq bolǵanda da, júdá joqarı ataq. Bul joqarı ataqqa múnásip bolıw ushın ómir boyı umtılıw kerek.

Dúnyadaǵı bárshe táriyplerden ústin hám eń tuwrısı bul Allah taalanıń Kálamı Quranı káriymde keltirilgen ayat. Allah taala Óz Kálamında insan haqqında tómendegishe táriypler bergen:

«Eger Allahtıń nematların sanasań, sanına jete almaysań. Álbette, insan júdá zalım hám (Rábbisine) júdá nashúkir», (Ibrahim súresi, 34-ayat).

«Haqıyqatında da, Biz insandı (Adamdı) qara balshıqtan (alıp) keptirilgen ılaydan jarattıq», (Hijr súresi, 26-ayat).

«Insan (Allahtan) jaqsılıq sorap duwa qılǵanınday, (arasında qamıqqan waqıtta) jamanlıq sorap ta duwa qıladı. Insan (usınday) asıǵıwshı boldı», (Isro súresi, 11-ayat).

«Qashan (Biz) insanǵa (tınıshlıq, salamatlıq, párawanlıq) inam etsek, ol (shúkir qılıwdan) júz buradı hám ózin shetke alıp, uzaqlasadı. Qashan oǵan (kesellik, jarlılıq kibi) bir jamanlıq jetse, úmitsiz boladı», (Isro súresi, 83-ayat).

«Haqıyqatında da, Biz bul Quranda adamlar ushın kóp mısallardı bayan ettik. Insan – kóp tartısıwshı». (Kahf súresi, 54-ayat).

Abdurahman Idrisov

Muhammad ibn Ahmad al Beruniy islam bilim jurtı mudarrisi