Allah taalaǵa Onıӊ ullılıǵına jarasa hamdu sáneler bolsın! Payǵambarımız Muhammad Mustafaǵa salawat hám sálemler bolsın!
Islam dinin úyreniwde tiykarǵı ilimlerden biri «Islam tariyxı» ilimi desek asıra aytqan bolmaymız. Islam tariyxı degende Islam mámleketleriniӊ hám musılman xalıqlardıӊ Islam dininiӊ baslanǵısh dáwirinen baslap házirgi kúnge shekemgi bolǵan múddettegi tariyxı názerde tutıladı. Yaǵnıy, bul tariyx dúnya baslanǵannan berli házirgi, bizler jasap turǵan waqıtqa shekemgi dáwirdi óz ishine aladı. Shayx Hasan ibn Abdullah rahmatullahi alayh tariyxtı úyreniwge qızıqtırıp, bılay deydi: «Tariyx barlıq ótken áwladlardıӊ ómir medresesi bolıp tabıladı. Tariyx arqalı tiriler ózleri ushın paydalı nárseni úyrenip, oǵan ámel qıladı. Sonday-aq, ózlerine zıyan jetetuǵın nárselerden xabardar bolıp, onnan shette boladı. Tariyx – bir úmmet óziniӊ ótmishine barıp keletuǵın hám búgini menen ótmishi ortasınan orın alǵan kópir».
Islam tariyxi Islam dinindegi Quranı káriym, táfsir, hádis, fiqh sıyaqlı bir qansha ilimler menen bir qatarda rawajlanıp bardı. Islam tariyxın kitaplarǵa jazıw hijriy III, miladiy IX ásirde kelip baslanadı. Usı dáwirden baslap islam tariyxı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı kitaplarǵa jazıw, olardı túrli dáwirlerge bólip úyreniwge ayrıqsha itibar beriledi. Tariyx iliminiӊ rawajlanıwında musılman tariyxshılarınıӊ xızmeti júdá úlken. Olar islam tariyxın úyrenip, bul haqqında kelgen maǵlıwmatlardı izertlep, óz kitaplarına eӊ isenimli xabarlardı keltiredi. Buǵan Ibn Asir rahmatullahi alayhtıӊ tariyx haqqında jazǵan «Al-kámil fit-tariyx» kitabın mısal keltiriwimiz múmkin.
Waqıt ótiwi menen tariyx iliminiӊ ishinde Payǵambarımız Muhammad sallallahu alayhi wa sallam tariyxın úyreniwshi siyrat ilimide óz aldına bir ilim sıpatında ajıralıp shıǵıp, Islam tariyxın úyreniwde júdá úlken úles qosıp kelmekte. Búgingi kúnde siyrat ilimi de islam tariyxı menen birgelikte jurtımızdaǵı medreselerde oqıwshılarǵa úyretiledi.
Nókis “Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy” orta arnawlı islam bilim jurtı oqıtıwshısı Tolegen Nizamatdinov