Маҳмудхөжа Беҳбудий (1875-1919 ) - Орта Азия жадидшилик ҳәрекетиниң ири ўәкили, драматург ҳәм журналист ретинде белгили. Ол өз искерлиги даўамында баспасөз ҳәм баспа тараўды раўажландырыў арқалы халқди илим-билим менен таныстырыўға, олардың дүняға көз қарасын кеңейтиўге интилген. Бул мақалада Беҳбудийдиң журналистик ҳәм баспасөзлик искерлигине арналған тәреплери анализ етиледи.
Журналистик искерлигинде тоқталинатин болса, Маҳмудхөжа Беҳбудий Өзбекстанда баспасөздиң қәлиплесиўине үлкен үлес қосқан. 1913-жылда ол "Самарқанд" газетасин қурады және оның редакторы ретинде искерлик жүритди. Бул газета жадидшилик ҳәрекетиниң идеологиясын сиңдириў, халқди дүня жаңалықларынан хабарлы қылыў ҳәм билимди жайыў мақсетинде баспа етилген.
"Самарқанд" газетаси өз дәўириниң алдыңғы баспаларынан бири болып, ол жағдайда сиясий, сотсиал ҳәм билимлендириў темалари кең көрсетилген. Беҳбудий өз мақалаларында халықтың гөрсаўатлығы, ески усылдағы тәлимниң кемшиликлери ҳәм де заманагөй билимлер менен қуралланыў зәрүрияты ҳаққында пикир жүргизген. Оның мақалаларында реформашылық сезими айқын сезилиб, ол жәмийеттиң барлық қатламларын жаңаша ойлаўға шақырған.
Баспасөзликдеги үлеси Беҳбудий текғана журналист, бәлки баспасөз ретинде де искерлик алып барған. Ол өзиниң баспа жумысларын раўажландырыўға ҳәрекет еткен ҳәм жаңа типография усылларын әмелде қоллаған. Оның умтылыў-ҳәрекетлери себепли көплеген билимлендириў дөретпелер, сабақлықлар ҳәм илимий қолланбалар баспадан шығарылған.
Жадид баспасөзиниң раўажланиўинда Беҳбудийдиң хизметлери жүда үлкен болып, ол тек ғана газеталар емес, бәлки илимий ҳәм көркем әдебиятқа байланыслы дөретпелерди де баспадан шығарған.
Маҳмудхөжа Беҳбудий журналист ҳәм баспасөз ретинде Орта Азия жадидшилик ҳәрекетиниң ең зәрүрли ғайраткерлеринен бири болып, оның баспасөз арқалы әмелге асырған реформалары халқди оятыў, билимге шарлаў ҳәм раўажланыўға қаратылған еди. Ол шөлкемлескен "Самарқанд" газетаси ҳәм баспадан еткен дөретпелери өзбек баспасөзиниң тийкар тасларынан бирин қурайды. Беҳбудийдиң жанбазлиқ хизметлери нәтийжесинде журналистика ҳәм баспасөзлик тараўлары өзбек жәмийетинде жаңа басқышқа көтерилди.
Оның турмысы бахытсызлық бенен жуўмақланған болсада, оның илим-билим жолындағы хизметлерин бүгинги күнде де өз актуаллығын жоғалтпаған ҳәм өзбек баспасөзи раўажланыўында зәрүрли орын тутыўда даўам етпекте.
Борамбаев Айбек