МУҲАМММАД ИБН АҲМАД АЛ-БЕРУНИЙ” ОРТА АРНАЎЛЫ ИСЛАМ БИЛИМ ЖУРТЫ

Билим журтында талабалар заман талапларына сай билим алыўы ушын барлық қолайлықлар жаратылған. Атап айтқанда, ең заманагөй оқыў қураллары менен тәмийинленген оқыў ханалары, мәлимлеме-ресурс орайы, дәретхана, асхана, жатақхана, спорт залы, мини футбол майданшасы, саламатлық ханасы, шаштәрезхана бар.

“Қураны кәрим ҳәм тәжўид” пуллы оқыў курслары

Өзбекстан Республикасы Президентиниң “Диний-ағартыўшылық тараўының жумысын түпкиликли жетилистириў илажлары ҳаққында”ғы 2018-жыл 16-апрелдеги ПП-5416-санлы Пәрманы менен тастыйықланған илажлар Бағдарламасының 6-бәнтинде белгиленген ўазыйпалардың орынланыўын тәмийинлеў мақсетинде Өзбекстан мусылманлары мәкемесиниң 2018-жыл 30-апрелдеги 01А/056-санлы буйрығы тастыйықланған. Усы мүнәсибет пенен Муҳаммад ибн Аҳмад ал-Беруний медресесинде 2018-жыл 10-июннан баслап “Қураны кәрим ҳәм тәжўид” үйретиў бойынша пуллы оқыў курслары шөлкемлестирилди.

Мәлимлеме ресурс орайы

Муҳаммад ибн Аҳмад ал-Беруний” орта арнаўлы ислам билим журтының мәлимлеме ресурс орайы фондында жәми 17756 китап сақланбақта. Соннан, 1505 улыўма билимлендириў әдебиятлары, 4085 арнаўлы пәнлерден сабақлықлар, 764 социяллық-економикалық әдебиятлар, 7340 илимий-ғалабалық әдебиятлар, 919 електрон әдебиятлары қурайды.

Курслар

2018-жыл 10-июннан баслап “Қураны кәрим ҳәм тәжўид” үйретиў бойынша пуллы оқыў курслары шөлкемлестирилди.

Талабалар

Бүгинги күнге келип билим журтында 148 талабаға 21 оқытыўшы тәрепинен тәлим-тәрбия берип келинбекте.

Жетискенликлеримиз

Билим журты оқытыўшылары ҳәм талабалары өткерилип келинетуғын түрли таңлаўларда қатнасып жоқары орынларды ийелеп келмекте.

ИМАМ ТЕРМИЗИЙДИҢ ӨМИР БАЯНИ ҲӘМ ДӨРЕТИЎШИЛИГИ

ИМАМ ТЕРМИЗИЙДИҢ ӨМИР БАЯНИ ҲӘМ ДӨРЕТИЎШИЛИГИ

Уллы алимлардан бири - атақлы муҳаддис Абиў Иса Муҳаммад ат-Термизийдиң толық аты Абиў Иса Муҳаммад ибн Саўра ибн Муўса ибн ад-Даҳҳок ас-Сулламий (омириниң ақырларында көзи аззи болып қалғани себепли ад-Дарийр лақабы менен де аталған) ат-Термизий болып, ол ҳижрий жыл есабы есапта 209 (ерамизға шекемий 824) жылда Термизде, бай болмаған шаңарақта туўылды. Оның жаслық жыллары Термиз қаласында өтип, дәслепки билимди де сол қалада алған. Балалығынан оғада зийреклиги, ядлаў қәбилетиниң күшлилиги ҳәм кем ушрайтуғын қәбилети менен өз теңлеслеринен ажралып турған ат-Термизий диний ҳәм дүнялық пәнлерди, әсиресе, ҳәдис илмин бөлек қызығыўшылық пенен ийелеген және бул бойынша өз билимлерин турақлы асырыў ушын көплеген Шығыс мәмлекетлерине сапар еткен. Атап айтқанда, ол узақ жыллар Ирақда, Исфаҳон, Хурасан, Макка ҳәм Мадинада жасаған.

Өз дөретиўшилик ҳәм илимий жумысы дәўиринде Имам Термизий бир қанша дөретпелерди жазды, олардың көпшилик бөлеги тиккелей ҳәдислерге арналған. Ислам уламалары арасында дәслепки дәўирден баслап ҳәдислердиң туўрылығы, оларды исенимли дереклерге тыйкарланыўына үлкен итибар берилген. Мысалы, сол дәўирдиң өзинен баслап ақ уғымсыз, шала, ҳәтте жалған ҳәдислер де ел, халық арасында тарқай баслаған. Сондай пайытларда олар қайта -қайта тексерилип, муҳаддислердиң тинимсиз мийнети нәтийжесинде негизги ҳалина қайтарылып, жазба түрде белгиленген. Нәтийжеде ислам уламалары арасында исенимли дереклер тийкарында төпланған ҳәм тәртипке келтирилген алты ҳәдислер комплекси (Сиҳаҳи Ситта) авторлары ең абырайлы ҳәм исенимли муҳаддислер деп тән алынған. Мине сол атақлы муҳаддисларден бири - Имам Термизий болып табылады. Келиң, муҳаддис бабамыздың дөретпелери менен қысқаша танысып өтемиз:

 “Ал-жоме' ас-саҳиҳ ең исенимли деп есапланған ҳәдис”. Имом Термизийдиң дөретиўшилик искерлигинде жаратылған дөретпелери ишинде “ал-жоме' ас-саҳиҳ ең исенимли деп есапланған ҳәдис” (Исенимли жыйнақ ) ең тийкарғы орынды ийелейди. Бул дөретпе, жоқарыда белгилегенимиздей, “Ал-жомеъул кабийр”, (Үлкен жыйнақ ), “Ең исенимли деп есапланған ҳәдис Имам Термизий”, “Сунани Имам Термизий” сыяқлы атлар менен де жүритиледи. Тарийхши Ибн Ҳажар Асқаланийдиң жазыўына қарағанда, Имам Термизий бул шығармасын 270-ҳижрий сәнеде миладий жыл есабы (884-ерамизға шекемий) жылда, яғный дерлик алпыс жасларында, илимде үлкен тәжирийбе арттырып, имамлиқ дәрежесине ерискеннен кейин жазып тамамлаған. Бул дөретпе қолжазбалари дүняның бир қанша қалаларында, соның менен бирге, өзимизде, Өзбекстан Пәнлер Академиясы, Абу Райҳан Беруний атлы Шығыстаныў институтында да сақланып атыр. Зәрүрли дерек ретинде “ал-Жоме' ас-саҳиҳ ең исенимли деп есапланған ҳәдис” бир неше рет баспа етилген. Буған дәлил ретинде 1283 (1866 )-жылы Митоҳда, 1292 (1875)-жылы Қоҳирада, соның менен бирге, 1980-жылы Байрутда баспа етилгенлигин көрсетиў жеткиликли.

 Имам Термизийдиң бул зәрүрли шығармасына бир қатар шолиўлар да жазылған болып, олардан ибн Арап аты менен атақлы болған Имам Қуранды ядға билетуғын адам Абиў Бакр Муҳаммад Ашбилийдиң “Оридатул Аҳвазий ала китап Имом Термизий” атлы 13 жуз (бөлим) нен ибарат шолиўларин келтириў мүмкин. Бул шолиў даслеп 1931-жылда Қоҳирада баспа етилген. Имам Қуранды ядға билетуғын адам Абиў Али Муҳаммад Абдурраҳмон ибн Абдураҳим Муборакфурий қәлемине тийисли тағы бир шолиў да “Сыйтул-Аҳвазий бишарҳи Имом Термизий” деп аталады. Төрт жузден ибарат болған бул дөретпе 1979-жылда Байрутда баспа етилген (Индия басылыўы да әмелдеги). Египетлик алым ҳәм автор Жамолиддин Абдурраҳмон ибн Абу Бакр Суютийдиң (1445-1505) Имам Термизий шығармасына жазған шолиўи “Қутыл муғтазий ала Жоме' Имом Термизий” (одан еки бөлеги баспа етилген) деп аталған. Булардан тысқары, Муҳаммад ибн Абдуқо болып табылады.

 Абу Тоййиб Мәденийдиң “Сунани Имом Термизий”, Аҳмад Муҳаммад Шокирдиң “Таҳқиқ ҳәм шолиў Жоме' Имам Термизий” (оннан еки бөлеги 1937-жылда Мустафаул Бобиюл Ҳалабий тәрепинен баспа етилген), Муҳаммад Юсуф Баннурийдиң “Сунани Имом Термизий” (оның биринши бөлеги 1963-жылда Пакистанда баспа етилген), Сирож Аҳмад Сарҳандийдиң “Сунани Имом Термизий” атлы парсыша түсиндириўи, соның менен бирге, Рашиб Аҳмадул Кануҳийдиң “Ад-дуррий ала Имом Термизий” (Индияда баспадан шығарылған), Муҳаммад Нур Шоҳ Кашмирийдиң еки жуздан ибарат “Ал-әрф аш-шазий ала Жоме' Имом Термизий” (бул дөретпе да Индияда баспадан шығарылған) ҳәм ақыр-ақыбетде Абул Ҳасан Муҳаммад ибн Абдулҳодий Санадийдиң (ол 1138-жылда қайтыс болған ) “Ала Сунани Имом Термизий” сыяқлы түсиндириўлерин көрсетиў мүмкин.

Абу Али Мансур ибн Абдуллоҳ Холидий: “Имом Термизий: “Мен “Сунани Термизий”ди жазып, оны Ҳижоз, Ирақ, Хурасан илимпазларына көрсетдим. Барлығи бул китаптан миннетдар болды ҳәм: “Кимниң үйинде сол китаптан болса, оның үйинде Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ўасаллам сөйлеп турған сыяқлы болады”,- деди”,- деген”.

 “Ал-жоме'”да мәпли ылым, толық пайда ҳәм үлкен мәселелер сәўлеленген. Ол ислам тийкарларынан бири болып табылады.

Абиў Иса Термизий дөретпелери ҳәзирде де өз қымбатын жоғалтған емес. Оның “Ал-жоме' ас-саҳиҳ ең исенимли деп есапланған ҳәдис”, “Аш-шамоил ан-набаўийя” сыяқлы дөретпелеринде келтирилген ҳәдиси шәрифлер үлкен тәрбиялық әҳмийетке ийе болып инсанларды ҳадал, әдалатлы, ийман-ытықатлы, ар-намыслы, пәкизе, мийнеткеш, рейимли, мийрим-шәпәәтли, ата-анаға ҳүрмет-итибарлы бөлиўға шақырады.

Аллаҳ таала бул улли муҳаддистиң жазип қалдирған мийнетлерин Өзи қабил қилған болсин. Аллаҳ таала журтимиздан буннан кейин де, усиндай улли муҳаддис алимлардиң шиғиўин несийп етсиң!

Муҳаммад ибн Аҳмад ал-Беруний орта арнаўли ислам билим журти оқитиўшиси Ҳайтмурат Ережепов