MUHAMMMAD IBN AHMAD AL-BERUNIY” ORTA ARNAWLÍ ISLAM BILIM JURTÍ

Bilim jurtında talabalar zaman talaplarına say bilim alıwı ushın barlıq qolaylıqlar jaratılǵan. Atap aytqanda, eń zamanagóy oqıw quralları menen támiyinlengen oqıw xanaları, málimleme-resurs orayı, dáretxana, asxana, jataqxana, sport zalı, mini futbol maydanshası, salamatlıq xanası, shashtárezxana bar.

“Quranı kárim hám tájwid” pullı oqıw kursları

Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Diniy-aǵartıwshılıq tarawınıń jumısın túpkilikli jetilistiriw ilajları haqqında”ǵı 2018-jıl 16-apreldegi PP-5416-sanlı Pármanı menen tastıyıqlanǵan ilajlar Baǵdarlamasınıń 6-bántinde belgilengen wazıypalardıń orınlanıwın támiyinlew maqsetinde Ózbekstan musılmanları mákemesiniń 2018-jıl 30-apreldegi 01A/056-sanlı buyrıǵı tastıyıqlanǵan. Usı múnásibet penen Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy medresesinde 2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Málimleme resurs orayı

Muhammad ibn Ahmad al-Beruniy” orta arnawlı islam bilim jurtınıń málimleme resurs orayı fondında jámi 17756 kitap saqlanbaqta. Sonnan, 1505 ulıwma bilimlendiriw ádebiyatları, 4085 arnawlı pánlerden sabaqlıqlar, 764 sociyallıq-ekonomikalıq ádebiyatlar, 7340 ilimiy-ǵalabalıq ádebiyatlar, 919 elektron ádebiyatları quraydı.

Kurslar

2018-jıl 10-iyunnan baslap “Quranı kárim hám tájwid” úyretiw boyınsha pullı oqıw kursları shólkemlestirildi.

Talabalar

Búgingi kúnge kelip bilim jurtında 148 talabaǵa 21 oqıtıwshı tárepinen tálim-tárbiya berip kelinbekte.

Jetiskenliklerimiz

Bilim jurtı oqıtıwshıları hám talabaları ótkerilip kelinetuǵın túrli tańlawlarda qatnasıp joqarı orınlardı iyelep kelmekte.

SOCIALLIQ TARMAQLAR HÁM MUSILMAN ÁDEBI: INTERNET TARMAQLARINDA ÁDEP SAQLAW

 

Bismillahir Rohmanir Rohiym.

Házirgi dáwirde sociallıq tarmaqlar insan ómiriniń ajıralmas bólegine aylanıp barmaqta. Facebook, Instagram, Telegram, YouTube sıyaqlı platformalar arqalı insanlar óz-ara pikir almasıp, jańalıqlardan xabardar bolıp, bilim alıp hám óz bilimlerin basqalar menen bólisip kelmekte. Biraq sociallıq tarmaqlardıń múmkinshilikleri menen birge, olardan paydalanıwda ádep-ikramlılıq qaǵıydalarına ámel etiw máselesi de úlken áhmiyetke iye.

Islam dini insan ómiriniń barlıq tarawlarında, sonıń ishinde sóylewde, jazıwda, pikir bildiriwde hám basqalar menen qarım-qatnasta joqarı ádep normaların saqlawǵa shaqıradı. Bul qaǵıydalar tek ǵana ádettegi qarım-qatnasqa emes, al virtual álemdegi  is-háreketlerimizge de tiyisli.

Sóz ushın da, jazılǵan pikir ushın da juwapkershilik bar

Musilman insan óz tiline iye bolıwı, basqalardıń kewlin awırtatuǵın sózlerden saqlanıwı kerek. Búgingi kúnde jazılǵan bir ǵana pikir, qaldırılǵan kommentariy yamasa tarqatılǵan xabar kóp adamlardıń kewline tásir etiwi múmkin.

Qur'ani Karimde:

«Ol bir sóz aytsa, álbette, onıń aldinda tayar turiwshi hám baqlawshı bar» (Qof súresi, 18-ayat).

Bul ayat insan aytqan hár bir sózine juwapker ekenligin esletedi. Demek, klaviatura arqalı jazılǵan sózimiz  ádep-ikramliliq juwapkershiliginen tısqarı emes.

Sonlıqtan sociallıq tarmaqlarda pikir bildiriwde basqalardı, kemsitiw, masqaralaw, ashıw menen jazıw sıyaqlı háreketlerden saqlanıwımız zárúr.

Basqalardı kemsitiw  hám ósek qiliwdan saqlanıw

Sociallıq tarmaqlarda ushırasatuǵın máselelerdiń biri – bir-birin kemsitiw, adamnıń abırayın tógiw, kemshiliklerin ashıw hám ósek qiliw. Ayırım waqıtlarda insanlar óz pikirin durıs dep esaplap, basqalardıń qádir-qımbatın túsiriwshi pikirler jazadı.

Allah taala Qurani Karimde bilay deydi:

«Ey, iman keltirgenler! Bir qáwim basqa qáwimdi masqara etpesin! Ítimal, olar bulardan jaqsıraq shiģar. Jáne sizlerden hayallar da (basqa) hayallardi (masqara etpesin)! Ítimal, olar bulardan jaqsıraq shiģar. Ózlerińizdi mazaq qilmań hám bir-birińizge laqap qoymań» (Hujurot súresi, 11-ayat).

Bul ayat sociallıq tarmaqlardaǵı qarım-qatnasımız ushın da úlken tárbiyalıq áhmiyetke iye. Sebebi insan óz pikirin bildiriw waqtında basqalardıń qádir-qımbatın, abırayın hám insanlıq huqıqların húrmet etiwi kerek.

Paydalı sóz aytıw yamasa úndemew

Payǵambarımız Muhammad sallallohu alayhi wa sallam:

«Kim Allahqa hám aqıret kúnine iman keltirgen bolsa, jaqsı sóz sóylesin yamasa úndemesin», – degen (Imam Buxariy hám Imam Muslim ráwiyat etken).

Bul hadisti sociallıq tarmaqlardaǵı is-háreketlerimizge qollansaq, hár bir kommentariyimiz hám tarqatqan xabarımız paydalı bolıwı kerek ekenligin túsinemiz.

Eger jazatuǵın pikirimiz basqalardıń kewlin awırtatuǵın bolsa hám onnan hesh qanday payda bolmasa, onı jazbaw – musulmannıń ádebinen bolip esaplanadi.

Internet tarmaqlarinda tártip hám mádeniyat kerek

Sociallıq tarmaqlardaǵı mádeniyat tek ǵana jaqsı sózler menen sheklenbeydi. Ol óz ishine basqalardıń jeke turmısın húrmet etiw, ruxsatsız súwret hám maǵlıwmatlardı tarqatpaw, jalǵan xabarlarǵa isenbew hám tekserilmegen maǵlıwmatlardı basqalarǵa jibermewdi de óz ishine aladi.

Ásirese, diniy maǵlıwmatlardı tarqatıwda ayrıqsha itibar kerek. Sebebi din atınan aytılǵan hár qanday sózdiń Qur'an hám sahih Sunnetke sáykes bolıwı áhmiyetli.

Allah taala bilay deydi:

«Háy iyman keltirgenler! Eger sizlerge bir pasiq xabar keltirse, sizler bilmegen halińizda bir qáwimge ziyan jetkizip qoyip, (keyin) etken islerińizge pushayman bolmawińiz ushin aniqlap kóriń» (Hujurot súresi, 6-ayat).

Bul ayat hár qanday xabardı tekseriw, onıń durıslıǵına isenim hasil qiliw hám sońınan ǵana basqalarǵa jetkeriw zárúrligin kórsetedi.

Sociallıq tarmaqlardan paydalı maqsetlerde paydalanayıq

Internet – tek waqıt ótkeriw yamasa kewil kóteriw quralı emes. Ol bilim alıw, jaqsılıqqa shaqırıw, diniy hám dúnyalıq sawatlılıqtı arttırıw, adamlarǵa járdem beriw hám paydalı maǵlıwmatlardı tarqatıw ushın da úlken múmkinshilik.

Hár bir musulman sociallıq tarmaqqa maģliwmat jaylastırmastan aldın ózine birneshe soraw berip kóriwi kerek:

●       Bul maǵlıwmat durıs pa?

●       Bul jazbam basqalarǵa qanday tásir etedi?

●       Bul arqalı birewdiń haq-huqıqına kirip ketpeymen be?

●       Bul is Allah razı bolatuǵın isler qatarına kire me?

Usı sorawlar insanǵa virtual álemde óz ádebin saqlawǵa járdem beredi.

Juwmaq

Sociallıq tarmaqlar – insanǵa berilgen múmkinshiliklerdiń biri. Onnan qalay paydalanıw hár kimniń ózine baylanıslı. Musılman insan ushın ádep-ikramlılıqtı tek mektepte, shańaraqta yamasa jámiyet arasında emes, al internet tarmaqlarinda da saqlawi tiyis.

Sonlıqtan sociallıq tarmaqlarda hár bir jazǵan sózimizge, qaldırǵan pikirimizge hám tarqatqan maǵlıwmatımızǵa juwapkershilik penen qarayıq. Sebebi haqıyqıy ádep insan kórinip turǵanda ǵana emes, ol jalǵız qalǵanda da óz-ózin tárbiyalay alıwında kórinedi.

Jaqsı sóz – sawap, jaqsı pikir – tárbiya, al ádep – musulmanlıqtıń kórki.

Bilim jurtı oqıtıwshısı Qoshqarbayev Sagiydulla