Allah taalaǵa Onıń ullılıǵına jarasa hamdu sáneler bolsın!
Payǵambarımız Muhammad Mustafa alayhissalamǵa salawat hám sálemler bolsın!
Musılman adamdı kúpirde ayıplaw, yaǵnıy onı qılǵan kábiyra (úlken) gúnaları sebepli «kápir» dep aytıw máselesi búgingi kúnimizde tez-tez qozǵalıp turatuǵın máselege aylanǵan. Bunday úlken gúnalarǵa tómendegilerdi mısal etip keltiriwimiz múmkin:
– ata-anaǵa aq bolıw;
– urılıq etiw;
– zina qılıw;
– xamr (araq) ishiw;
– adam óltiriw hám taǵı basqa.
Hár túrli buzǵınshı aǵımlar Islam haqqındaǵı nadurıs túsinikleri sebepli áytewir nársege kópshilikti kápir yamasa mushrikke shıǵarıp jibere beredi. Álbette, hár bir mashqalanıń sebepleri bolǵanı sıyaqlı, adamlardı ańsat ǵana kápir ya mushrikke shıǵarıp jiberetuǵınlardıń kóbeyiwiniń de ózine tán sebepleri bar. Bul sebeplerdi tereńnen úyrengen aqıyda ilimi qánigeleri: «Bunday qáte túsinik tiykarınan adamlardıń diniy bilimi joqlıǵınan payda boladı», degen.
Álbette, muqaddes dinimizde musılman adamdı kápirge shıǵarıp jiberiw ańsat nárse emesligi hám bul isti qılǵanlar qattı gúnakar bolıwı atap aytılǵan. Sonıń ushın da, qattı abaylı bolıwımız kerek. Ókinishli tárepi házirgi kúnde adamlardı kápirge shıǵarıwǵa qushtar kimseler kóp. Negizinde, Payǵambarımız sallallahu alayhi wa sallamnıń ózi de joqarıdaǵıǵa uqsaǵan islerge qarsı bolǵan.
Anas razıyallahu anhudan ráwiyat qılınadı:
«Payǵambar sallallahu alayhi wa sallam:
«Láá ilááhá illallohu», degen adamǵa tiymew: Gúnası sebebinen onı kápirge shıǵarmaymız. Ámeli sebepli onı Islamnan shıǵarmaymız», dedi». (Ábiw Dawıt ráwiyat qılǵan).
Yaǵnıy, káliymayı shahadattı aytıp, óziniń musılman ekenin bildirip turǵan adamǵa tiymew, onıń janına, mal-múlkine qol qatılmaw kerek. Imam Buxariy Ibn Umar hám Ábiw Hurayra razıyallahu anhumadan ráwiyat qılǵan hádisi sháriyfte Payǵambar sallallahu alayhi wa sallam:
«Qashan bir adam óziniń biradarına «Háy, kápir» dese, ekewiniń birewi sonday boladı», degen.
Yaǵnıy jańaǵı adam kápir bolmasa, onı «kápir», degen adamnıń ózi kápir boladı. Sebebi musılmandı kápir dewdiń húkimi usınday. Demek, birewdi kápir dep aytıwdan aldın insan bul gápi ózine qaytıwı múmkin ekenin de oylap kóriwi shárt. Allah taala hámmemizdi bunday illetlerden aman saqlasın!
Muhammad ibn Ahmad Al-Beruniy oʻrta maxsus islo bilim yurti oʻqituvchisi Nizamatlinov Tolegen